برای افزایش نرخ وصول «عوارض کسب و پیشه و مشاغل» در شهرداری‌ها، رویکرد فعلی از حالت «سنتی و تقاضامحور» (منتظر ماندن برای مراجعه مؤدی) باید به سمت «هوشمند و پیش‌دستانه» تغییر کند.
در ادامه، راهکارهای عملیاتی در ۵ لایه اصلی برای بهبود وصول این عوارض ارائه می‌شود:
۱. اصلاح فرآیندهای مالی و اداری (مشوق‌ها و تنبیه‌ها)
- سیستم تشویقی پلکانی: ارائه تخفیف‌های خوش‌حسابی برای مؤدیانی که عوارض خود را پیش از سررسید (مثلاً تا پایان فصل بهار) پرداخت می‌کنند.
- تقسیط هوشمند و آسان: بسیاری از کسب‌وکارهای کوچک به دلیل مشکلات نقدینگی توان پرداخت یکجای عوارض را ندارند. ارائه تسهیلات تقسیط (بدون نیاز به مراجعه حضوری و از طریق سامانه) نرخ وصول را به‌شدت افزایش می‌دهد.
- اهرم «استعلامات»: بر اساس قانون، شهرداری‌ها باید در هنگام صدور پروانه کسب جدید، تمدید پروانه، یا هرگونه تغییر در واحد صنفی، مفاصاحساب عوارض را مطالبه کنند. سخت‌گیری سیستمی در این بخش (ارتباط برخط با سامانه اصناف) جلوی فرار عوارضی را می‌گیرد.
۲. نوسازی و دیجیتالی کردن (هوشمندسازی وصول)
- سامانه یکپارچه «عوارض من»: ایجاد یک اپلیکیشن یا وب‌سایت که مؤدی با وارد کردن کد نوسازی ملک، بدهی خود را ببیند و همان لحظه به‌صورت آنلاین پرداخت کند.
- صدور قبض الکترونیک: ارسال پیامک‌های دوره‌ای (شبیه به قبض‌های آب و برق) که شامل مبلغ عوارض و لینک مستقیم پرداخت است. بسیاری از مؤدیان فراموش می‌کنند عوارض را پرداخت کنند؛ یادآوری فعال، کلید اصلی است.
۳. استفاده از اهرم‌های قانونی و تعامل با اصناف
- تفاهم‌نامه با اتاق‌های اصناف: به‌جای تقابل، با اتحادیه‌ها تفاهم‌نامه امضا کنید. مثلاً شهرداری متعهد شود که در بخشی از پروژه‌های زیباسازی یا خدمات شهریِ همان منطقه، اولویت را به اصنافی بدهد که عوارض خود را پرداخت کرده‌اند.
- کمیسیون ماده ۷۷: فعال‌سازی هدفمند کمیسیون ماده ۷۷ برای پرونده‌های بزرگ و بدهکاران عمده. این کمیسیون قدرت قانونی لازم برای صدور رأی قطعی و اجرایی را دارد و می‌تواند بدهی را به مطالبات قطعی تبدیل کند.
۴. ممیزی مستمر و داده‌محور (Data-Driven)
- استفاده از تصاویر ماهواره‌ای و پهپاد: برای شناسایی تغییرات فیزیکی یا تغییر کاربری‌ها بدون نیاز به اعزام مداوم مأمور.
- بهره‌گیری از داده‌های دیگر نهادها: اتصال پایگاه داده شهرداری به سامانه مالیاتی (سازمان امور مالیاتی) یا سامانه ثبت اسناد. این کار باعث می‌شود شهرداری متوجه شود چه کسب‌وکارهایی در حال فعالیت هستند که هنوز پرونده عوارض ندارند.
۵. شفاف‌سازی و بازگرداندنِ عوارض به خدمات شهری
بزرگترین مانع در وصول عوارض، «عدم تمایل مردم به پرداخت» به دلیل عدم مشاهده خروجی آن است.
- برچسب‌های «از محل عوارض شما»: در پروژه‌های عمرانی کوچک (مثل پیاده‌روسازی یا تعمیرات آسفالت در یک محله)، تابلوهای کوچکی نصب کنید که روی آن نوشته باشد: «این پروژه با همکاری اصناف محترم و از محل عوارض کسب و پیشه تأمین مالی شده است.»
شفافیت مالی: انتشار عمومی گزارش‌های ساده (اینفوگرافیک) در سطح محله‌ها که نشان دهد درآمدهای حاصل از عوارض دقیقاً در چه بخش‌هایی از همان منطقه هزینه شده است.
یک نکته کلیدی: . در بسیاری از شهرداری‌های موفق، تمرکز اصلی از «جریمه کردن» به سمت «تسهیل در پرداخت» تغییر کرده است.
لا توجد تعليقات